Erdi Aroko Xantalen ermitaren barnean aurkitu zuten Oiassoko nekropolia edo hilerria. Zenbait ontzi aurkitu dira, barruan hautsekin, hileta ostilamenduekin batera, esate baterako, zeramikazko ontziak, acus crinalis edo ilerako hezurrezko orratzak, eta fibulak, aurkitutako piezetako batzuk aipatzearren.

Objektu guztiz bikainen bildumak ditu barnean, okupatzaileek zuten bizi mailaren erakusgarri, Atlantikoaren bazterreko erromatar hirietako hiri giroen oso parekoak.

Hilobiekin batera bi eraikinen zimenduak aurkitu ziren, mausoleotzat hartu zirenak. Haietako bat, neurri handiagokoa, Guillermo Sancho, Akitaniako Dukeak berrerabili zuen X. mendean tenplu kristau gisa, aldare bat jarrita. Gune horren erlijio erabilerari eutsi zaio gaur arte, egun ikus daitekeen ermitaren eraikuntzarekin.

• Xantalen Nekropolia - Irudiak

Oiasso museoa 2006an inauguratu zen, eta erromatarren garaiko hondakin arkeologiko garrantzitsuenak biltzen ditu, azken hamarkadetan eremuan egindako indusketen bidez berreskuratu direnak. Ikerketa arkeologikoari esker, identifikatu ahal izan dira portua eta bertako biltegiak, termak, nekropolia eta inguruko meatze ustiategiak.

Bilduma arkeologikoek erakusten dute, hartan material organikoak dira nagusi, larruan eta zurean landutako objektuekin, gure aroko lehen mendeetan garatu zen finkamendua zela portuak zuen jarduerari, ibilbide atlantikoan baitzegoen, eta inguruetako meatzeei esker.

Bildumak hiru gelatan antolatuak daude: Erromatarren eragina, Portua eta Oiasso. Erromatarren eragina gelak baskoien mundu indigena erakusten du eta haren eta erromatar kolonizatzaileen artean izandako lehen harremanak. Portua gelan, berriz, merkataritzaz eta arrantzaz hitz egiten diguten material arkeologikoak biltzen dituzte beira-arasek, portuarekin loturiko bi jarduera ekonomiko nagusiak, hain zuzen ere. Azkenik, Oiasso gelak Goi Inperioaren garaiko erromatar hiri baten eguneroko alderdiez hitz egiten ditu: dieta, jantziak, idazkera, aisia edo erlijioa.

• Oiasso Museoa

IRUGURUTZETAKO INTERPRETAZIO ZENTRUAREN ITXIERA ETA BISITA GIDATUAK BERTAN BEHERA  

Irugurutzeta ingurunearen berregokitzapen eta birgaitze lanak direla eta datorren urtarrilaren 31tik aurrera bisita gidatuak etengo ditugu.

Oiasso Museoak asteburuetako bisita gidatuen eskaintza indartuko du, aldez aurretik erreserbatuta 943 639353: 

Larunbatetan, OIASSO MUSEOAren bilduma iraunkorraren bisita gidatuak. 11:00 gazteleraz eta 12:30 euskaraz.

Igandeetan, Santa Elena ermitako NEKROPOLIAren bisitak jarraituko du, Irun Erromatarra ibilbidearen barruan (TIR), 11:00 gazteleraz eta 12:30 euskaraz

ERRESERBA egitea beharrezko da 943 63 93 53 telefonoan edo SARRERAK Oiasso Museoaren webgunean eskuratu:

www.oiasso.com

https://oiassosarrerak.irun.org/

Hiriaren iragan erromatarraren ezagutza erosoagoa eta eskuragarriagoa da orain.

Irugurutzetako ondare eremuan meatze galeriak eta minerala erretzeko labeak daude.

Aiako Harriko eta haren inguruko meatzeak ustiatzen erromatarren garaian hasi baziren ere, Irugurutzetan ikus daitezkeen egiturek zerikusia dute XX. mendeko meatze jarduerarekin, burdina erauzteko lanarekin. Erauzten zuten lekuetatik eta burdinbideetan barrena, plano inklinatuan zehar, bagoneta batzuetan eramaten zuten burdin mea labeetaraino. Edo bestela airez, pertza batzuei zintzilik eusten zien kable sistema baten bidez. Hara iristean, labeetan erretzen zuten oxido bihurtzeko eta hala bere metal legea areagotzeko.

• Irugurutzeta